arrow Wróć
search
Wyszukaj

Ustanowienie pełnomocnika lub opiekuna prawnego – kiedy i jak to zrobić?

Wraz z wiekiem lub pogarszającym się stanem zdrowia częstokroć pojawia się po stronie seniora potrzeba wsparcia w załatwianiu spraw urzędowych, finansowych lub zdrowotnych. Polskie prawo przewiduje w tym zakresie dwa zasadnicze mechanizmy: ustanowienie pełnomocnika oraz ustanowienie opiekuna prawnego (w wyniku ubezwłasnowolnienia). Są to instytucje o odmiennym charakterze, skutkach prawnych i stopniu ingerencji w samodzielność osoby starszej. Temat przybliża Katarzyna Rduch, prawnik kancelarii Legal Consulting.

Ustanowienie pełnomocnika lub opiekuna prawnego – kiedy i jak to zrobić?
Adobe Stock
angle Ustanowienie pełnomocnika
angle Jakie są rodzaje pełnomocnictw?
angle Jak ustanowić pełnomocnika?
angle W jakiej formie udzielić pełnomocnictwa?
angle Czy można odwołać udzielone pełnomocnictwo?
angle Ustanowienie opiekuna prawnego
angle Podsumowanie

Ustanowienie pełnomocnika

W przypadku chęci powołania pełnomocnika, najpierw warto określić zakres spraw lub czynności, które taka osoba będzie mogła załatwić. Drugim krokiem jest wybór osoby, której udzielamy pełnomocnictwa i która będzie realizowała powierzone jej sprawy w naszym interesie. Należy pamiętać, żeby była to osoba zaufana – tak, aby uniknąć możliwości wystąpienia negatywnych konsekwencji po naszej stronie.

Jakie są rodzaje pełnomocnictw?

  • Pełnomocnictwo ogólne – udzielane, gdy działania pełnomocnika mają się ograniczać do zwykłego zarządu, czyli czynności związanych z podejmowaniem zwykłych, bieżących działań dotyczących naszych spraw. Pełnomocnictwo ogólne powinno być udzielone w formie pisemnej.
  • Pełnomocnictwo rodzajowe – udzielane, gdy działania pełnomocnika mają wykraczać poza sprawy zwykłego zarządu. Takie pełnomocnictwo powinno szczegółowo określać zakres czynności, w których ma występować pełnomocnik.
  • Pełnomocnictwo do poszczególnych czynności – udzielane, gdy działania pełnomocnika mają wiązać się z konkretną czynnością prawną, np. zawarciem umowy zobowiązującej do przeniesienia własności nieruchomości lub umowy przenoszącej własność nieruchomości.

Jak ustanowić pełnomocnika?

Ustanowienie pełnomocnika wymaga złożenia przez mocodawcę, czyli osobę udzielającą pełnomocnictwa oświadczenia woli, przy czym jest to działanie jednostronne. Oznacza to, że osoba wskazana jako pełnomocnik nie musi się zgadzać na bycie pełnomocnikiem i nie musi korzystać ze swoich kompetencji.

W jakiej formie udzielić pełnomocnictwa?

Forma udzielenia pełnomocnictwa zależy od rodzaju czynności, do jakich powołany jest pełnomocnik oraz od tego, czy jest to pełnomocnictwo ogólne, rodzajowe czy szczegółowe. Różnice dotyczą w szczególności czynności podejmowanych przed Zakładem Ubezpieczeń Społecznych, spraw podatkowych, ale również spraw administracyjnych czy postępowań przed sądem administracyjnym i postępowań cywilnych.

Warto pamiętać, iż złożenie – w konkretnym postępowaniu do właściwego organu lub urzędu – dokumentu stwierdzającego udzielenie pełnomocnictwa oraz jego odpisu, wypisu lub kopii wiąże się z obowiązkiem zapłaty opłaty skarbowej, chyba że w konkretnym przypadku mamy do czynienia ze zwolnieniem z obowiązku uiszczenia opłaty skarbowej.

Czy można odwołać udzielone pełnomocnictwo?

Zgodnie z art. 101 §  1 Kodeksu cywilnego „Pełnomocnictwo może być w każdym czasie odwołane, chyba że mocodawca zrzekł się odwołania pełnomocnictwa z przyczyn uzasadnionych treścią stosunku prawnego będącego podstawą pełnomocnictwa”. Zgodnie zaś z §  2 w/w przepisu: „Umocowanie wygasa ze śmiercią mocodawcy lub pełnomocnika, chyba że w pełnomocnictwie inaczej zastrzeżono z przyczyn uzasadnionych treścią stosunku prawnego będącego podstawą pełnomocnictwa”.

Ustanowienie opiekuna prawnego

Opiekuna prawnego ustanawia sąd dla osoby ubezwłasnowolnionej całkowicie.  Jeżeli wzgląd na dobro pozostającego pod opieką nie stoi temu na przeszkodzie, opiekunem ubezwłasnowolnionego całkowicie powinien być ustanowiony przede wszystkim jego małżonek, a w braku tegoż - jego ojciec lub matka. Opiekun prawny ma obowiązek dbać o dobro i interesy osoby ubezwłasnowolnionej oraz podejmować decyzje w jej imieniu, mając na uwadze jej najlepsze interesy. Opiekun obowiązany jest wykonywać swe czynności z należytą starannością, jak tego wymaga dobro pozostającego pod opieką i interes społeczny. Opieka nad ubezwłasnowolnionym całkowicie ustaje z mocy prawa w razie uchylenia ubezwłasnowolnienia lub zmiany ubezwłasnowolnienia całkowitego na częściowe.

Podsumowanie

Pełnomocnictwo jest zasadnym rozwiązaniem, gdy senior zachowuje świadomość i zdolność podejmowania decyzji, ale potrzebuje pomocy w konkretnych sprawach (np. bankowych, urzędowych) i chce zabezpieczyć się na przyszłość, na wypadek pogorszenia stanu zdrowia. Pełnomocnictwo pozwala zachować kontrolę nad własnymi sprawami i jest rozwiązaniem preferowanym, o ile stan zdrowia na to pozwala. Opiekun prawny i ubezwłasnowolnienie stanowią natomiast instrument ochronny o charakterze ostatecznym, stosowany wyłącznie wtedy, gdy inne środki są niewystarczające.

Powyższy artykuł ma charakter wyłącznie informacyjny i nie może być traktowany jako porada prawna.

Katarzyna Rduch
Katarzyna Rduch
Prawnik kancelarii Legal Consulting

Absolwentka kierunku „Prawo” na Wydziale Prawa i Administracji Uniwersytetu Śląskiego. Obecnie aplikantka radcowska przy Okręgowej Izbie Radców Prawnych w Katowicach oraz słuchaczka studiów podyplomowych na kierunku „Finanse i prawo w doradztwie podatkowym”. Zawodowo związana od 2022 r. z kancelarią LEGAL CONSULTING w Rybniku, najpierw jako praktykantka, a obecnie jako aplikantka pod patronatem r.pr. Macieja Jopka. Wolne chwile przeznacza głównie na lekturę dobrych książek oraz górskie wędrówki.

Jak sporządzić testament i czego unikać?
Czytaj również: Jak sporządzić testament i czego unikać? Czym jest testament? Choć większość osób z pewnością słyszało niejednokrotnie słowo...
Twoja opinia jest dla nas ważna - oceń artykuł:
star star star star star
Obserwuj nas na Google News
gn