Wróć 
Unikaj pośpiechu i nie ulegaj naciskom Unikaj pośpiechu i nie ulegaj naciskom
Unikanie pośpiechu przy podejmowaniu konkretnych decyzji, czy podpisywaniu dokumentów to najprostszy sposób, który pozwala zminimalizować ryzyko negatywnych konsekwencji, a mimo to w sytuacjach stresowych zwykle o tym zapominamy.
W sytuacjach, kiedy ktoś znacznie nalega na podpisanie jakiegoś dokumentu, pogania nas, czy wskazuje, iż „to tylko formalność” powinniśmy zachować szczególną czujność i nie poddawać się presji oraz naciskom drugiej osoby. W takiej sytuacji powinniśmy zabrać dokument do domu i tam zapoznać się z nim szczegółowo i w spokojnej atmosferze. Warto również w takiej sytuacji skonsultować treść dokumentu z prawnikiem czy omówić z osobami zaufanymi, w szczególności, gdy nie rozumiemy, co oznaczają poszczególne zapisy zawarte w dokumencie.
Czasem łatwo ulec presji i podjąć niekorzystną dla nas decyzję, przykładowo decydując się na przepisanie mieszkania dzieciom. Warto jednak pamiętać, iż taka decyzja wywołuje określone konsekwencje prawne i podatkowe, które często mogą być nieodwracalne, o czym była mowa w jednym z poprzednich artykułów. Mimo wszystko polskie prawo w pewnych sytuacjach pozwala na przykład na odwołanie darowizny, ale powyższe może być częstokroć utrudnione. Co istotne, w przypadku testamentu, istnieje możliwość zmiany jego treści w każdej chwili, co pozwala na modyfikację decyzji podjętej pod czyjąś presją.
Wady oświadczenia woli
Zgodnie z Kodeksem cywilnym, pełną zdolność do czynności prawnych posiada osoba pełnoletnia, o ile nie została ubezwłasnowolniona. W konsekwencji, sam wiek, choroba czy niepełnosprawność nie pozbawiają zdolności do czynności prawnych.
Należy jednak pamiętać, iż Kodeks cywilny zawiera pewne uregulowania umożliwiające ochronę przed nieprawidłowościami związanymi ze składaniem oświadczeń woli. W Kodeksie cywilnym zawarto w szczególności przepisy dotyczące wad oświadczeń woli, przykładowo braku świadomości lub swobody, błędu, podstępu, czy groźby.
Zgodnie z art. 82 Kodeksu cywilnego: „Nieważne jest oświadczenie woli złożone przez osobę, która z jakichkolwiek powodów znajdowała się w stanie wyłączającym świadome albo swobodne powzięcie decyzji i wyrażenie woli. Dotyczy to w szczególności choroby psychicznej, niedorozwoju umysłowego albo innego, chociażby nawet przemijającego, zaburzenia czynności psychicznych”.
Zgodnie z art. 84 § 1 Kodeksu cywilnego: „W razie błędu co do treści czynności prawnej można uchylić się od skutków prawnych swego oświadczenia woli. Jeżeli jednak oświadczenie woli było złożone innej osobie, uchylenie się od jego skutków prawnych dopuszczalne jest tylko wtedy, gdy błąd został wywołany przez tę osobę, chociażby bez jej winy, albo gdy wiedziała ona o błędzie lub mogła z łatwością błąd zauważyć; ograniczenie to nie dotyczy czynności prawnej nieodpłatnej.”, zaś zgodnie z § 2 w/w przepisu „Można powoływać się tylko na błąd uzasadniający przypuszczenie, że gdyby składający oświadczenie woli nie działał pod wpływem błędu i oceniał sprawę rozsądnie, nie złożyłby oświadczenia tej treści (błąd istotny)”.
Zgodnie z art. 86 § 1 Kodeksu cywilnego: „Jeżeli błąd wywołała druga strona podstępnie, uchylenie się od skutków prawnych oświadczenia woli złożonego pod wpływem błędu może nastąpić także wtedy, gdy błąd nie był istotny, jak również wtedy, gdy nie dotyczył treści czynności prawnej”.
Zgodnie z art. 87 Kodeksu cywilnego: „Kto złożył oświadczenie woli pod wpływem bezprawnej groźby drugiej strony lub osoby trzeciej, ten może uchylić się od skutków prawnych swego oświadczenia, jeżeli z okoliczności wynika, że mógł się obawiać, iż jemu samemu lub innej osobie grozi poważne niebezpieczeństwo osobiste lub majątkowe”.
Co istotne, uchylenie się od skutków prawnych oświadczenia woli, które zostało złożone innej osobie pod wpływem błędu lub groźby, następuje przez oświadczenie złożone tej osobie na piśmie, zaś uprawnienie do uchylenia się wygasa: w razie błędu - z upływem roku od jego wykrycia, a w razie groźby - z upływem roku od chwili, kiedy stan obawy ustał.
Pełnomocnictwo – wygodne, ale niebezpieczne
Pełnomocnictwo daje innej osobie prawo działania w naszym imieniu, np. w banku czy urzędzie. Warto jednak pamiętać, aby przede wszystkim nie podpisywać pełnomocnictwa, którego treści nie rozumiemy. Należy również unikać szerokich pełnomocnictw „do wszystkiego”. Najbezpieczniej jest ograniczać pełnomocnictwo do konkretnej sprawy, szczegółowo opisując zakres umocowania. Co istotne, należy pamiętać, iż mamy możliwość odwołania udzielonego pełnomocnictwa.
Konto bankowe – zachowaj kontrolę
Szczególną ostrożność należy zachować w odniesieniu do kont bankowych. Przede wszystkim nie należy udostępniać nikomu numerów PIN do kart bankowych, haseł oraz innych danych do logowania w aplikacjach bankowych. Warto ustawić odpowiednie limity wypłat gotówki czy kwot dokonywanych transakcji oraz włączyć powiadomienia informujące o dokonywanych transakcjach, tak aby w przypadku uzyskania dostępu do konta przez osoby trzecie, podjąć niezwłocznie stosowne działania. W przypadku pojawienia się podejrzanych sytuacji, powinniśmy pilnie powiadomić policję oraz bank, co pozwoli zminimalizować negatywne konsekwencje.
Środki ochrony instytucjonalnej
Co istotne, również szereg instytucji pozwala na pogłębienie ochrony prawnej w sytuacjach zagrożenia naszych interesów. Możemy oczywiście skorzystać z pomocy policji, prawnika, czy interwencji ośrodków pomocy społecznej. Warto również pamiętać o działalności Rzecznika Praw Obywatelskich, czy rzeczników konsumentów oraz zgłaszać wszelkie nieprawidłowości. Mamy również możliwość wystąpienia na drogę postępowania sądowego i dochodzenia na tej ścieżce swoich praw.
Podsumowanie
Zabezpieczenie się przed wykorzystaniem to nie brak zaufania, ale rozsądek i troska o siebie. Zarówno odpowiednie regulacje prawne, jak i działalność podejmowana przez poszczególne instytucje mogą pomóc w ochronie przed wykorzystaniem przez rodzinę i osoby trzecie. Kluczowe znaczenie ma świadome i samodzielne podejmowanie decyzji oraz niezwłoczna reakcja w przypadku wystąpienia jakichkolwiek niepokojących sytuacji.
Powyższy artykuł ma charakter wyłącznie informacyjny i nie może być traktowany jako porada prawna.
