Czy warto rzucić palenie po 60. roku życia?
Niektórzy wieloletni palacze uważają, że w starszym wieku rezygnacja z papierosów nie ma już większego znaczenia. Skoro organizm przez kilkadziesiąt lat był narażony na działanie szkodliwych substancji, trudno oczekiwać, że kilka lat bez nałogu cokolwiek zmieni. To jednak błędne przekonanie.
Palenie tytoniu zwiększa ryzyko chorób układu krążenia, przewlekłej obturacyjnej choroby płuc (POChP) i wielu nowotworów. Wpływa również na kondycję naczyń krwionośnych i wydolność organizmu. Im dłużej trwa nałóg, tym większa może być skala wyrządzonych szkód.
Nie oznacza to jednak, że po 60. roku życia nie można już poprawić swojego stanu zdrowia. Jak podkreślają eksperci, rzucenie palenia przynosi korzyści także osobom, które mają za sobą wiele lat uzależnienia. Zmniejsza ryzyko przedwczesnej śmierci i może poprawić jakość życia.
Światowa Organizacja Zdrowia wskazuje, że nawet osoby, które rezygnują z papierosów w wieku około 60 lat, mogą zyskać dodatkowe lata życia w porównaniu z osobami kontynuującymi palenie.
Co dzieje się z organizmem po odstawieniu papierosów?
Organizm zaczyna reagować na brak dymu tytoniowego już w pierwszych godzinach po wypaleniu ostatniego papierosa. Niektóre zmiany zachodzą stosunkowo szybko, inne wymagają miesięcy lub lat.
Oto jak może wyglądać proces regeneracji:
- Po około 20 minutach – obniżają się tętno i ciśnienie tętnicze.
- Po około 12 godzinach – stężenie tlenku węgla we krwi wraca do prawidłowego poziomu.
- Po 2–12 tygodniach – poprawia się krążenie krwi i czynność płuc.
- Po 1–9 miesiącach – u wielu osób zmniejszają się kaszel i duszność.
- Po roku – ryzyko choroby wieńcowej jest znacznie mniejsze niż u osoby, która nadal pali.
- Po 10 latach – dodatkowe ryzyko raka płuca związane z paleniem jest mniej więcej o połowę niższe niż u osoby, która nadal pali.
Tempo zmian jest indywidualne i zależy m.in. od długości trwania nałogu oraz ogólnego stanu zdrowia. Nie wszystkie uszkodzenia wywołane przez papierosy można całkowicie odwrócić, ale zaprzestanie palenia ogranicza dalsze narażenie organizmu na szkodliwe substancje.
Serce i naczynia krwionośne mogą skorzystać najbardziej
W starszym wieku szczególnego znaczenia nabiera kondycja układu krążenia. Z wiekiem wzrasta ryzyko nadciśnienia, miażdżycy, choroby wieńcowej i udaru mózgu. Palenie dodatkowo obciąża serce i naczynia krwionośne.
Substancje zawarte w dymie tytoniowym sprzyjają uszkodzeniom ścian naczyń, nasilają procesy zapalne i zwiększają skłonność krwi do krzepnięcia. W efekcie rośnie ryzyko poważnych incydentów sercowo-naczyniowych.
Po rzuceniu palenia ryzyko chorób układu krążenia stopniowo się zmniejsza. Ma to znaczenie również dla osób, które już chorują na serce. Rezygnacja z papierosów jest ważnym elementem dbania o zdrowie, także po przebytym zawale.
Rzucenie palenia a płuca. Czy można poprawić wydolność oddechową?
Wieloletnie palenie może prowadzić do przewlekłych zmian w układzie oddechowym. Jedną z najpoważniejszych konsekwencji jest przewlekła obturacyjna choroba płuc, czyli POChP. Schorzenie powoduje trwałe ograniczenie przepływu powietrza przez drogi oddechowe i może utrudniać wykonywanie nawet codziennych czynności.
Osoby z POChP często skarżą się na przewlekły kaszel, odkrztuszanie wydzieliny i duszność, początkowo pojawiającą się głównie podczas wysiłku. Z czasem problemy z oddychaniem mogą występować również przy mniejszej aktywności.
Rzucenie palenia nie cofa wszystkich zmian w płucach i nie leczy POChP. Jest jednak jednym z najważniejszych działań, które mogą spowolnić pogarszanie się czynności płuc. Korzyści mogą odczuć także pacjenci, u których chorobę rozpoznano już wcześniej.
Jeśli po odstawieniu papierosów nadal występują kaszel, duszność lub inne dolegliwości oddechowe, warto skonsultować się z lekarzem. Może on zalecić m.in. spirometrię, czyli badanie oceniające czynność płuc.
Czy rzucenie palenia poprawia samopoczucie seniora?
Korzyści z rezygnacji z papierosów nie dotyczą wyłącznie serca i płuc. Wraz z upływem czasu wiele osób zauważa również zmiany w codziennym funkcjonowaniu.
Poprawa krążenia i stopniowe zwiększanie wydolności oddechowej mogą ułatwiać aktywność fizyczną. Spacer, wejście po schodach czy praca w ogrodzie mogą z czasem stać się mniej męczące. Niektórzy byli palacze zauważają również poprawę smaku i węchu.
Ważne jest także ograniczenie narażenia bliskich na dym tytoniowy. Bierne palenie szkodzi domownikom, dlatego rezygnacja z papierosów może być korzystna dla całej rodziny.
Jak rzucić palenie po wielu latach? Nie trzeba robić tego samodzielnie
Weloletnie uzależnienie od nikotyny może utrudniać zerwanie z nałogiem. U niektórych osób papieros jest związany z konkretnymi sytuacjami: poranną kawą, spacerem, rozmową telefoniczną czy odpoczynkiem po posiłku. Do tego dochodzą objawy odstawienia, takie jak rozdrażnienie, trudności z koncentracją, niepokój czy silna potrzeba zapalenia.
Nie warto traktować trudności z rzuceniem palenia jako braku silnej woli. Uzależnienie od nikotyny jest problemem zdrowotnym, w którym może pomóc odpowiednio dobrane wsparcie.
Od czego zacząć?
- Porozmawiaj z lekarzem. Warto powiedzieć, jak długo i ile papierosów dziennie się pali. Lekarz pomoże dobrać sposób postępowania, uwzględniając stan zdrowia i przyjmowane leki.
- Rozważ nikotynową terapię zastępczą. Plastry, gumy lub pastylki z nikotyną mogą łagodzić objawy odstawienia. Dostępne są również leki stosowane w leczeniu uzależnienia od tytoniu. Ich dobór warto omówić z lekarzem lub farmaceutą.
- Zmień codzienne nawyki. Jeśli papieros towarzyszy porannej kawie, można spróbować zmienić porę lub miejsce jej picia. Pomocne bywają również spacery i inne czynności odwracające uwagę od głodu nikotynowego.
- Poproś bliskich o wsparcie. Warto powiedzieć rodzinie o swojej decyzji i poprosić, by nie częstowano papierosami ani nie zachęcano do powrotu do nałogu.
- Nie poddawaj się po nieudanej próbie. Wiele osób potrzebuje kilku podejść, zanim uda im się całkowicie zerwać z paleniem.
Pomoc można uzyskać również w Ogólnopolskiej Telefonicznej Poradni Pomocy Palącym:
- 801 108 108 – połączenie z telefonu stacjonarnego,
- 22 211 80 15 – połączenie z telefonu komórkowego.
Poradnia działa od poniedziałku do piątku w godzinach 9:00–21:00 oraz w soboty od 9:00 do 15:00.
Po 60. roku życia nie jest za późno na zmianę
Rzucenie palenia nie sprawi, że wszystkie skutki wieloletniego nałogu znikną. Nie oznacza to jednak, że warto odkładać tę decyzję. Każdy dzień bez papierosa ogranicza kontakt organizmu z toksycznymi substancjami obecnymi w dymie tytoniowym.
Jeśli masz za sobą wiele lat palenia, porozmawiaj z lekarzem o swoim stanie zdrowia, możliwościach leczenia uzależnienia i ewentualnych badaniach profilaktycznych. Wiek nie powinien być powodem, by rezygnować z troski o siebie.
Monika Krzepina
