Darmowe badanie płuc dla osób 55+. Kto może skorzystać z NDTK na NFZ?

Rak płuca należy do nowotworów, w przypadku których wczesne wykrycie ma szczególne znaczenie. Problem dotyczy zwłaszcza osób z wieloletnią historią palenia papierosów. Dlatego NFZ uruchamia nowy program profilaktyczny, w którym osoby spełniające określone kryteria będą mogły bezpłatnie wykonać niskodawkową tomografię komputerową klatki piersiowej.

Darmowa tomografia płuc. Od kiedy?

Narodowy Fundusz Zdrowia planuje rozpoczęcie pierwszych badań w drugiej połowie października 2026 r. Obecnie trwa wybór placówek, które będą realizowały program. Konkursy ogłoszono we wszystkich 16 województwach.

NFZ zakłada, że w całym kraju program będzie realizowany przez co najmniej 32 placówki, a ich liczba może przekroczyć 50.

Kto może skorzystać z programu profilaktyki raka płuca?

Program jest przeznaczony przede wszystkim dla osób w wieku 55–74 lata, które spełniają kryteria dotyczące palenia tytoniu. W określonych sytuacjach z programu mogą korzystać także osoby w wieku 50–55 lat, jeśli występują u nich dodatkowe czynniki ryzyka określone w przepisach.

Ważna jest również historia palenia. Przy kwalifikacji bierze się pod uwagę m.in. liczbę tzw. paczkolat oraz to, czy dana osoba nadal pali, czy kiedyś rzuciła palenie. Dlatego sam wiek nie oznacza automatycznie prawa do badania. Ostateczną kwalifikację przeprowadzi placówka realizująca program.

Paczkolata – co oznaczają?

Termin „paczkolata” może pojawić się podczas kwalifikacji do programu. Jest to sposób określania łącznej ekspozycji na palenie papierosów. Aby obliczyć liczbę paczkolat, trzeba pomnożyć liczbę paczek papierosów wypalanych dziennie przez liczbę lat palenia.

Przykładowo osoba, która przez 20 lat wypalała jedną paczkę dziennie, ma 20 paczkolat. Przy dwóch paczkach dziennie przez 10 lat wynik również wynosi 20 paczkolat.

Czy potrzebne jest skierowanie?

Nie. Program profilaktyki raka płuca będzie dostępny bez skierowania. Warunkiem jest jednak spełnienie kryteriów kwalifikacji. Po uruchomieniu programu pacjent będzie mógł zgłosić się do placówki, która otrzyma kontrakt na jego realizację.

Na czym polega NDTK?

NDTK to niskodawkowa tomografia komputerowa klatki piersiowej. Badanie pozwala uzyskać szczegółowy obraz płuc przy zastosowaniu niższej dawki promieniowania niż w standardowej tomografii komputerowej klatki piersiowej.

NDTK jest badaniem obrazowym i nie powoduje bólu. W programie ma służyć przede wszystkim wykrywaniu zmian u osób, które są obciążone większym ryzykiem raka płuca.

Jak wygląda badanie w programie NFZ?

Pacjent najpierw przejdzie kwalifikację, podczas której lekarz zbierze informacje dotyczące m.in. wieku i historii palenia. Następnie zostanie wykonana niskodawkowa tomografia komputerowa klatki piersiowej. Po badaniu pacjent otrzyma wynik i informacje dotyczące dalszego postępowania.

Program przewiduje także możliwość wykonania kolejnego badania kontrolnego NDTK w ramach długofalowego monitorowania.

Dlaczego osoby po 55. roku życia powinny znać ten program?

Rak płuca może przez długi czas nie powodować charakterystycznych objawów. Tymczasem jego głównym czynnikiem ryzyka pozostaje palenie papierosów, a ryzyko zachorowania rośnie wraz z wieloletnią ekspozycją na dym tytoniowy.

Według danych przywoływanych przez NFZ w Polsce rozpoznaje się rocznie około 20,7 tys. nowych przypadków raka płuca, a choroba odpowiada za niemal 26 tys. zgonów.

Program nie jest przeznaczony dla wszystkich osób po 55. roku życia. Jego celem jest objęcie badaniami osób, u których ryzyko zachorowania jest odpowiednio wysokie.

Gdzie będzie można zrobić darmową tomografię płuc?

Badania mają być dostępne we wszystkich 16 województwach. Dokładna lista placówek będzie znana po zakończeniu konkursów NFZ i podpisaniu umów z realizatorami.

Część badań ma być wykonywana stacjonarnie, a część w ramach pracowni mobilnych. Warto sprawdzić informacje NFZ przed zgłoszeniem się na badanie, ponieważ program będzie dostępny wyłącznie w placówkach, które zostaną wybrane do jego realizacji.

Źródło: Narodowy Fundusz Zdrowia, Ministerstwo Zdrowia