Najważniejszy pokarm dla niemowlęcia

Mleko matki to pierwszy i najważniejszy pokarm w życiu niemowlęcia. Zgodnie z zaleceniami Światowej Organizacji Zdrowia, wyłączne karmienie piersią powinno trwać co najmniej przez pierwsze 6 miesięcy życia dziecka *1. Jak wskazują eksperci, to właśnie mleko matki jest najlepszym pokarmem dla rozwijającego się malucha. Zawiera ono wszystkie niezbędne składniki odżywcze, które umożliwiają mu prawidłowy rozwój w dzieciństwie, a także zdrowie w dorosłości. Co ciekawe, mleko kobiece w porównaniu do mleka krowiego lub koziego, zawiera największe ilości cukrów.

W związku z tym, już od pierwszych dni życia jesteśmy eksponowani na słodki smak pożywienia oraz posiadamy wrodzoną predyspozycję do smaku słodkiego. Jednakże, jak wskazują badania, to właśnie karmienie piersią jest jedną z podstawowych metod chroniących nas przed nadwagą i otyłością na dalszych etapach życia *1, *3.

Rola mleka kobiecego

Mleko każdej kobiety jest inne, idealnie dostosowane do potrzeb właśnie jej pociechy. Zawiera wszystkie niezbędne składniki odżywcze: białko, tłuszcze, węglowodany, witaminy, składniki mineralne, wodę i inne substancje biologicznie czynne np. o działaniu immunomodulacyjnym. Jak podkreślają eksperci z Instytut Matki i Dziecka *2 pokarm kobiecy zapewnia dziecku prawidłowy rozwój w kluczowym okresie wzrastania, umożliwia rozwój intelektualny i jednocześnie wpływa na stan zdrowia w przyszłości.

Wśród licznych korzyści karmienia piersią wymieniamy *2, *3:

• ochronę przed chorobami wywołanymi drobnoustrojami chorobotwórczymi np. biegunką zakaźną, zapaleniami ucha środkowego czy bakteryjnym zapaleniem opon mózgowo-rdzeniowych,
• niższe ryzyko zakażenia układu oddechowego i moczowego,
• niższe ryzyko tzw. chorób cywilizacyjnych, to znaczy nadwagi, otyłości, cukrzycy, chorób układu krążenia i nowotworów,
• rzadsze występowanie uczuleń i chorób alergicznych (astmy, atopowego zapalenia skóry)
• prawidłowy rozwój aparatu mowy, rzadsze występowanie wad zgryzu i mowy.

Karmienie piersią przynosi także wiele korzyści dla matki *1, *3:

• umożliwia nawiązanie więzi z dzieckiem,
• zmniejsza ryzyko krwawień poporodowych,
• przyspiesza obkurczanie się macicy po porodzie,
• pozwala na szybszą redukcję kilogramów zgromadzonych podczas ciąży, a także powrót do masy ciała sprzed ciąży,
• zmniejsza ryzyko depresji poporodowej,
• obniża ryzyko zachorowania na raka piersi i jajników,
• zmniejsza ryzyko wystąpienia osteoporozy i złamania szyjki kości udowej (w okresie po menopauzalnym).

Z czego składa się mleko kobiece *4, *5?

Pokarm kobiecy zawiera – w stężeniu i proporcjach optymalnych dla dziecka – swoiste gatunkowo białka, tłuszcze, węglowodany, mikro- i makroelementy oraz substancje biologicznie czynne. Wśród składników budulcowych wyróżniamy te, które stymulują wzrost i rozwój organizmu, budowę poszczególnych tkanek i narządów np. układu nerwowego. W realizacji tych funkcji zasadniczą rolę pełnią odpowiednie białka i kwasy tłuszczowe.

Węglowodany, potocznie zwane cukrami, obecne w mleku matki stanowią źródło energii, a także pełnią funkcje immunomodulacyjne. Najliczniej występującym w mleku matki cukrem jest laktoza, czyli związek będący połączeniem dwóch cukrów prostych – glukozy i galaktozy. Jest on podstawowym źródłem energii dla rozwijającego się malucha. Zawartość laktozy w mleku kobiet wzrasta także przy większej produkcji mleka, co zaspokaja rosnące potrzeby energetyczne dziecka. Laktoza zwiększa także wchłanianie wapnia i magnezu, dzięki czemu umożliwia prawidłową budowę kośćca itp.

Drugą co wielkości frakcję węglowodanów stanowią oligosacharydy pełniące funkcje prebiotyczne, i immunomodulacyjne. Zapewniają one prawidłowy rozwój mikroflory jelitowej, dzięki temu, że hamują adhezję patogennych szczepów bakteryjnych i wirusów, a także zmniejszają ryzyko chorób spowodowanych przez te drobnoustroje.

Słodkie mleko – słodka pokusa?

Mleko kobiece, w porównaniu do mleka krowiego lub koziego zawiera największe ilości cukrów. W związku z tym, już od pierwszych dni życia jesteśmy eksponowani na słodki smak pożywienia. My ludzie mamy więc wrodzoną predyspozycję do smaku słodkiego. Jednakże, jak wskazują badania, to właśnie karmienie piersią jest jedną z podstawowych metod chroniących nas przed nadwagą i otyłością na dalszych etapach życia *1, *3.

Pamiętajmy, nasza preferencja do smaku słodkiego wynikająca z ewolucji, nie może stanowić dla nas wymówki do niezdrowego odżywiania się i podjadania słodyczy. Zbyt wysoka masa ciała, nadwaga i otyłość dotyczy już 41 milionów dzieci poniżej 5 roku życia. Natomiast w przypadku dzieci starszych (5 – 19 lat), aż 340 mln jest otyła lub ma nadwagę².

Podstawą zachowania zdrowia, a także prawidłowej masy ciała, jest odpowiednio zbilansowana dieta i indywidualnie dobrana aktywność fizyczna. To właśnie harmonia i równowaga są kluczowe. Okazuje się bowiem, że nawet w perfekcyjnie zaplanowanym jadłospisie jest miejsce na odrobinę słodyczy pod postacią domowych słodkości, owoców czy czekolady – wyjaśnia Katarzyna Stachurska, dietetyk, ekspert kampanii „Słodka Równowaga”.

Karmienie piersią jest uznawane na świecie za „złoty standard” w żywieniu niemowląt⁵. Jak wskazują badania, dzieci żywione właśnie w ten sposób cechuje lepszy rozwój poznawczy, fizyczny i psychomotoryczny. Podejmując decyzję na temat sposobu żywienia swojego potomstwa należy mieć na uwadze, że mleko matki jest unikalną kompozycją idealnie dobranych ilościowo i jakościowo składników. Pokarm matki, pomimo iż zasobny w cukier – laktozę, jest jednym z czynników ochronnych przed nadwagą i otyłością, o czym warto pamiętać.

Kampania „Słodka równowaga”

Celem kampanii jest edukacja w zakresie roli cukru w diecie człowieka oraz pokazanie, że produkty zawierające cukier mogą stanowić element zdrowej i zbilansowanej diety, połączonej z aktywnym trybem życia.

*1 Światowa Organizacja Zdrowia. Infant and young child feeding. Key facts. WHO 16.02.2018.

*2 Instytut Matki i Dziecka. Ważne informacje na temat karmienia piersią. Przewodnik dla rodziców.

*3 M. Nehring-Gugulska. Karmienie piersią: korzyści zdrowotne dla dziecka i matki. Medycyna praktyczna 2015.

*4 H. Weker i wsp. Żywienie niemowląt i małych dzieci. Zasady postępowania w żywieniu zbiorowym. Instytut Matki i Dziecka 2014.

*5 M. Orczyk – Pawłowicz i wsp. Różnice w biochemicznym skaldzie mleka matek wcześniaków i noworodków urodzonych o czasie – aspekt żywieniowy i terapeutyczny. Standardy Medyczne / Pediatria 2013; 10:677 – 686.