Kleszcze u seniorów – jak się chronić i dlaczego są szczególnie groźne po 60. roku życia

Kleszcze coraz częstsze – nie tylko w lesie

Jeszcze kilka lat temu kleszcze kojarzyły się głównie z lasami. Dziś występują znacznie szerzej – można je spotkać w parkach miejskich, na działkach, w ogródkach, a nawet na osiedlowych trawnikach.

Zmiany klimatyczne sprawiają, że sezon na kleszcze zaczyna się wcześniej i trwa dłużej. Łagodniejsze zimy sprzyjają ich przeżywalności, a wilgotne wiosny tworzą idealne warunki do ich rozwoju.

Dlaczego kleszcze są szczególnie groźne dla seniorów?

U osób starszych układ odpornościowy działa zwykle słabiej, co może wpływać na cięższy przebieg chorób odkleszczowych. Dodatkowo objawy infekcji bywają mniej typowe i łatwiej je przeoczyć lub pomylić z innymi dolegliwościami wieku podeszłego.

Największe zagrożenie stanowią:

• borelioza, która może prowadzić do problemów neurologicznych i stawowych
• kleszczowe zapalenie mózgu (KZM), które może mieć ciężki przebieg i wymaga leczenia szpitalnego

Jak rozpoznać pierwsze objawy?

Borelioza często zaczyna się od charakterystycznej zmiany skórnej – tzw. rumienia wędrującego. Może on stopniowo się powiększać i nie zawsze boli, dlatego łatwo go przeoczyć.

Do innych objawów należą:

• osłabienie i zmęczenie
• bóle mięśni i stawów
• podwyższona temperatura
• bóle głowy

W przypadku KZM objawy mogą przypominać infekcję grypopodobną, ale w cięższych przypadkach dochodzi do zajęcia układu nerwowego.

Co mówią leśnicy? Proste zasady, które naprawdę pomagają

Leśnicy co roku przypominają o podstawowych zasadach bezpieczeństwa. Ich komunikaty są bardzo praktyczne – szczególnie dla osób starszych, które regularnie spacerują w parkach i lasach.

Wskazują, że warto pamiętać o kilku prostych zasadach:

• zakładaniu długich spodni i zakrytych butów podczas spacerów
• stosowaniu preparatów odstraszających kleszcze
• unikaniu siadania bezpośrednio na trawie
• dokładnym obejrzeniu ciała po powrocie do domu

Jak podkreślają leśnicy – lepiej zapobiegać niż leczyć. To szczególnie ważne w przypadku seniorów, u których ryzyko powikłań może być większe.

Co zrobić po ukłuciu kleszcza?

Jeśli kleszcz zostanie zauważony, należy go jak najszybciej usunąć. Najlepiej zrobić to pęsetą lub specjalnym przyrządem, chwytając go tuż przy skórze i wyciągając zdecydowanym ruchem.

Po usunięciu miejsca ukłucia nie należy smarować tłuszczem ani alkoholem przed wyjęciem pasożyta – to może zwiększyć ryzyko zakażenia. Skórę należy zdezynfekować dopiero po usunięciu kleszcza.

W kolejnych dniach warto obserwować miejsce ukłucia. W przypadku pojawienia się rumienia lub innych niepokojących objawów należy skontaktować się z lekarzem.

Jak seniorzy mogą się skutecznie chronić?

Najważniejsza jest profilaktyka. Nawet proste działania mogą znacząco zmniejszyć ryzyko kontaktu z kleszczami. Warto pamiętać o odpowiednim ubiorze podczas spacerów, stosowaniu środków ochronnych oraz dokładnej kontroli skóry po powrocie do domu.

Źródła:

• Główny Inspektorat Sanitarny (GIS)
• Narodowy Instytut Zdrowia Publicznego PZH – PIB
• Państwowa Inspekcja Sanitarna (Sanepid)
• Lasy Państwowe – materiały edukacyjne o kleszczach i profilaktyce