Wróć 
Kiedy nerka zawodzi — nieoczekiwane powikłania Kiedy nerka zawodzi — nieoczekiwane powikłania
Choroby nerek stanowią poważny problem wśród seniorów na całym świecie. Zgodnie z danymi Polskiego Towarzystwa Nefrologicznego, przewlekła choroba nerek (PChN) dotyka około 10–15 proc. dorosłych po 60. roku życia w naszym kraju. Jej przyczyny bywają zróżnicowane: cukrzyca, nadciśnienie tętnicze, nawracające infekcje, schorzenia autoimmunologiczne, a w ostatnich latach także długofalowe powikłania po zakażeniu wirusem SARS-CoV-2.
Z tymi ostatnimi boleśnie zderzył się Przemysław Saleta. W 2007 roku sportowiec uratował życie swojej nastoletniej córce Nicole, zmagającej się z ostrą niewydolnością nerek, oddając jej własny narząd. Operacja, choć skuteczna u córki, dla samego Salety zakończyła się dramatycznie – wystąpił u niego wewnętrzny krwotok oraz niewydolność oddechowa, co wymusiło na lekarzach wprowadzenie go w stan śpiączki farmakologicznej. Mimo że z czasem powrócił do zdrowia, został ambasadorem transplantologii i współtwórcą akcji „Bieg po Nowe Życie” po latach musiał zmierzyć się z nowym wyzwaniem.
Problemy sportowca z jedyną funkcjonującą nerką zaczęły się pięć lat temu w wyniku przejścia zakażenia COVID-19. Zaledwie miesiąc później Saleta doznał udaru, a podczas długich badań szpitalnych zdiagnozowano u niego rozwijającą się niewydolność nerki. Sytuację znacznie pogorszyło bezobjawowe migotanie przedsionków (wykryte na początku 2026 roku), które uszkodziło serce, co bezpośrednio przełożyło się na szybkie pogorszenie wyników badań nefrologicznych.
Mistrz bokserski przyznał to w rozmowie z Bartoszem Kańtochem:
- Na ten przyszły (wiosenny) bieg będę patrzył nie tylko jako dawca, ale również jako biorca, a na pewno osoba dializowana.
Dziś, gdy narząd nie jest już w stanie samodzielnie filtrować toksyn, były pięściarz musiał rozpocząć regularne dializy i sam został wpisany na listę oczekujących na przeszczep.
Dializa versus przeszczep — co wybrać?
Pacjenci z niewydolnością nerek mogą przez długi czas funkcjonować dzięki dializoterapii, jednak jest to niezwykle obciążające doświadczenie. Wymaga to kilkukrotnych wizyt w stacji dializ w tygodniu, gdzie pacjent spędza po kilkanaście godzin podłączony do aparatury. Dodatkowo, organizm narażony jest na obecność toksyn, których sztuczna nerka nie potrafi wyeliminować równie skutecznie, co naturalna.
Przeszczep nerki oferuje znacznie więcej korzyści:
- przywrócenie naturalnego metabolizmu,
- znaczną poprawę jakości życia i uwolnienie od ciągłych wizyt w stacji dializ,
- wydłużenie przeżywalności (według danych Narodowego Funduszu Zdrowia pacjent po przeszczepieniu nerki żyje średnio o 10–20 lat dłużej niż chory na długoterminowych dializach),
- większą swobodę w doborze diety i ilości przyjmowanych płynów,
- powrót do normalnego rytmu dnia.
Czy senior może otrzymać przeszczep?
Odpowiedź brzmi: tak, pod pewnymi warunkami. Wiek metrykalny nie dyskwalifikuje z góry chorego z udziału w programie transplantacyjnym. Najważniejsza jest kompleksowa ocena kondycji organizmu.
Lekarze nefrolodzy biorą pod uwagę:
- wydolność układu sercowo-naczyniowego,
- funkcjonowanie układu odpornościowego,
- brak aktywnych infekcji oraz przebytych niedawno chorób nowotworowych,
- zdolność i gotowość pacjenta do rygorystycznego przyjmowania leków immunosupresyjnych,
- stan psychiczny i motywację do powrotu do zdrowia.
Historia Przemysława Salety udowadnia, że nawet osoby w dojrzałym wieku, obciążone przebytymi interwencjami chirurgicznymi i chorobami towarzyszącymi (jak udar i migotanie przedsionków), mogą pomyślnie przejść kwalifikację u lekarzy .
Procedura i przygotowanie
Zanim pacjent zostanie dopuszczony do transplantacji, musi przejść serię specjalistycznych badań:
- pogłębioną morfologię i badania biochemiczne krwi,
- wnikliwe konsultacje kardiologiczne i urologiczne,
- testy zgodności tkankowej,
- konsultacje psychologiczne.
Sama operacja trwa najczęściej od 2 do 3 godzin. Przeszczepiana nerka od dawcy umieszczana jest zazwyczaj w podbrzuszu (dole biodrowym), a jej naczynia łączone są z układem krwionośnym pacjenta. Własne, niewydolne nerki chorego zwykle pozostawia się na miejscu, aby zminimalizować ryzyko powikłań operacyjnych (chyba że stanowią ognisko zakażenia).
Po udanym zabiegu pacjent pozostaje w szpitalu od 7 do 10 dni. Powrót do pełnej aktywności zajmuje około 4 do 6 tygodni, przy czym pierwszy miesiąc to najważniejszy okres adaptacji organizmu do nowego organu.
Immunosupresja — życie ze "spowolnioną" odpornością
Po przeszczepie pacjent do końca życia zmuszony jest przyjmować leki immunosupresyjne. Mają one za zadanie tłumienie naturalnej reakcji obronnej organizmu, która w innym przypadku doprowadziłaby do odrzucenia obcego narządu. Współczesne terapie są jednak wysoce udoskonalone i bezpieczne, co ma kluczowe znaczenie w przypadku pacjentów w starszym wieku.
Ewentualne skutki uboczne obejmują głównie zwiększoną podatność na infekcje skórne czy wahania ciśnienia tętniczego krwi. Zdecydowana większość pacjentów uznaje je jednak za niewielką cenę za wolność, mobilność i komfort, jakie gwarantuje sprawna nerka.
Dawcy — skąd pozyskuje się narządy?
Nerka do przeszczepu może pochodzić od:
- żywego dawcy spokrewnionego — jak w przypadku Przemysława Salety, który przed laty podarował narząd córce Nicole
- żywego dawcy niespokrewnionego — na przykład małżonka lub bliskiego przyjaciela,
- dawcy zmarłego — w przypadku osób, u których stwierdzono śmierć pnia mózgu, i za życia nie sprzeciwiły się one pobraniu narządów.
W Polsce czas oczekiwania na narząd od dawcy zmarłego wynosi średnio od kilkunastu miesięcy do kilku lat. Z tego względu to właśnie dawstwo od żywych krewnych stanowi dla wielu najszybszą szansę na wyleczenie.
Perspektywy i nadzieja
Przemysław Saleta nie ukrywa swojego obecnego stanu zdrowia i w pełni otwarcie o nim rozmawia. Jak sam zauważa w materiałach akcji „Bieg po Nowe Życie”, w nadchodzących wydarzeniach weźmie udział z zupełnie nowej perspektywy – już nie tylko jako dumny dawca ratujący życie, ale tym razem jako pacjent dializowany i biorca oczekujący na pomoc drugiego człowieka.
Droga mistrza boksu dowodzi, że senior, nawet przy bardzo złożonych komplikacjach kardiologiczno-nefrologicznych, wciąż zachowuje prawo do nadziei. Transplantacja nerek u osób starszych przestała być zabiegiem eksperymentalnym, stając się regularnie przeprowadzaną operacją przywracającą godność.
Przeszczepienie nerki u seniorów to coraz powszechniejsza procedura medyczna, która radykalnie podnosi jakość życia chorych z uchyłkową niewydolnością nerek. Choć wiąże się ze skomplikowanym okresem przygotowawczym oraz rygorem przyjmowania leków immunosupresyjnych, bilans zysków przewyższa koszty. Postawa Przemysława Salety – dawnego ratownika własnej córki, a dziś pacjenta czekającego z pokorą w kolejce na nerkę – uczy, że wiek czy potknięcia zdrowotne nie muszą być wyrokiem. Seniorzy spełniający medyczne kryteria kwalifikacyjne mają dziś realną szansę na "drugie życie". Kluczem jest zawsze ścisła współpraca i wspólna decyzja pacjenta oraz zespołu specjalistów.
Bibliografia:
Polskie Stowarzyszenie Nefrologiczne (2024). Rekomendacje dotyczące transplantacji nerek u pacjentów w starszym wieku. www.ptn.org.pl
Narodowy Fundusz Zdrowia (2024). Refundacja procedur transplantacyjnych — kryteria i procedury. www.nfz.gov.pl
Ministerstwo Zdrowia RP (2023). Program zdrowotny — pacjenci z przewlekłą chorobą nerek. www.mz.gov.pl
COKZTN — Centralny Ośrodek Koordynacji (2024). Statystyka transplantacji w Polsce 2023/2024. www.cokztn.edu.pl
PubMed MEDLINE (2023). „Kidney Transplantation in Elderly Patients: Selection and Outcomes” — artykuły recenzowane. www.pubmed.ncbi.nlm.nih.gov
WHO (2023). Global Health and Aging. www.who.int/ageing
Akademia Medycyny RP (2023). Standardy transplantacji organów. www.amr.edu.pl
