Wróć 
Monika Krzepina 
Objawy chłoniaka i białaczki u osób starszych Objawy chłoniaka i białaczki u osób starszych
- Objawy chłoniaka i białaczki zależą głównie od rodzaju choroby, z jaką mamy do czynienia - podkreśla lek. Ewa Pietrusza. - Choroby indolentne, o małej dynamice, przebiegają skąpoobjawowo w każdym wieku. Chłoniaki agresywne i ostre białaczki dość szybko dadzą o sobie znać niezależnie od wieku pacjenta.
Najczęstsze objawy chłoniaka to:
- niebolesne powiększenie węzłów chłonnych (na szyi, pod pachami, w pachwinach),
- powiększenie śledziony,
- tzw. objawy ogólne: gorączka bez wyraźnej przyczyny, niezamierzona utrata masy ciała, zlewne nocne poty, a czasem uporczywy świąd skóry.
Lekarka dodaje:
- Objawy budzące niepokój o chorobę hematologiczną to również nieustępujące bóle kostne, bóle kręgosłupa, postępujące zmęczenie i nawracające infekcje.
W przypadku ostrych białaczek najczęstsze symptomy to skaza krwotoczna związana z małopłytkowością lub infekcje wynikające z ciężkiej neutropenii. Z kolei przewlekłe białaczki mogą długo nie dawać żadnych dolegliwości.
Dopiero w zaawansowanych stadiach pojawiają się dolegliwości związane z uciskiem powiększonych narządów – uczucie pełności w brzuchu, bóle, kaszel czy duszność.
Objawy często mylone z innymi chorobami wieku senioralnego
- Postępujące zmęczenie i spadek wagi u osób starszych zwykle uważane jest za fizjologię wieku senioralnego. Czujność hematologiczna jest zatem mniejsza zarówno wśród pacjentów, ich rodzin, jak i lekarzy - wyjaśnia ekspertka.
Dodatkowym problemem jest fakt, że niedokrwistość rozwijająca się powoli bywa bagatelizowana.
- Starsi pacjenci bardzo często trafiają w pierwszej kolejności do kardiologa, ponieważ niedokrwistość powoduje wystąpienie bólów wieńcowych, może prowadzić nawet do zawału serca i zaburzeń rytmu - mówi hematolog.
Dopiero podstawowe badanie krwi - morfologia - kieruje diagnostykę na właściwe tory.
Kluczowe badania w diagnostyce
Podstawą w diagnostyce białaczek jest morfologia krwi z rozmazem. W razie potrzeby wykonuje się także badanie immunofenotypowe (cytometria przepływowa), a w przypadku białaczek szpikowych – biopsję szpiku.
Przy podejrzeniu chłoniaka konieczne jest badanie obrazowe (USG, TK, MR), a następnie pobranie węzła chłonnego do badania histopatologicznego.
- Wynik badania histopatologicznego w przypadku chłoniaków jest wiążący - podkreśla Ewa Pietrusza.
Czynniki ryzyka
Ryzyko rozwoju chłoniaków i białaczek rośnie wraz z wiekiem.
- Wiąże się to z osłabieniem układu immunologicznego, który nadzoruje podziały komórkowe i niszczy komórki zmutowane. Brak odpowiedzi immunologicznej powoduje, że komórki z uszkodzonymi genami wymykają się spod kontroli - wyjaśnia hematolog.
Dodatkowo znaczenie mają uszkodzenia DNA oraz długotrwała ekspozycja na niekorzystne czynniki środowiskowe.
Rokowania i leczenie seniorów
Nie można wszystkich seniorów wrzucić do jednego worka, podobnie jak nie można ujednolicić rokowania dla białaczek i chłoniaków – to wiele różnych chorób o różnym przebiegu i rokowaniu – zaznacza lekarka.
Wybór terapii zależy przede wszystkim od wieku biologicznego, a nie kalendarzowego. Znaczenie mają także choroby współistniejące. Dziś medycyna dysponuje coraz większym arsenałem nowoczesnych metod – lekami celowanymi, immunoterapią, przeciwciałami monoklonalnymi, terapią CAR-T.
- Nowe metody leczenia znacznie mniej obciążają starszych pacjentów, dają szansę na wyleczenie w przypadku chłoniaków agresywnych lub znaczne wydłużenie życia w przypadku chłoniaków indolentnych i przewlekłej białaczki limfocytowej - mówi specjalistka.
Wciąż jednak dużym wyzwaniem pozostaje leczenie ostrych białaczek u osób starszych - ze względu na agresywny charakter terapii i ograniczenia wynikające z wieku oraz chorób towarzyszących.
Dostęp do leczenia w Polsce
Pacjenci senioralni nie mają formalnych ograniczeń wiekowych w dostępie do terapii.
- Leki dostępne w ramach programów lekowych NFZ nie są limitowane wiekiem, a stanem sprawności pacjenta - wyjaśnia hematolog.
Pod uwagę brany jest wynik w skali ECOG (0–2), stan zdrowia, choroby towarzyszące oraz preferencje samego chorego. Starsi pacjenci mogą również uczestniczyć w badaniach klinicznych.
Kontrole po leczeniu
Każdy pacjent po zakończeniu terapii pozostaje pod opieką hematologa co najmniej przez 5 lat. Częstotliwość wizyt zależy od rodzaju choroby i przebiegu leczenia.
- Początkowo badania kontrolne wykonywane są częściej, z czasem ich częstotliwość maleje i ponownie wzrasta w przypadku podejrzenia nawrotu choroby - wyjaśnia Ewa Pietrusza.
Kontrola obejmuje badania krwi, a w przypadku chłoniaków – także okresowe badania obrazowe.
