Wróć 
Agnieszka Żmiejko 
Samookaleczenia wśród seniorów: rzadkie w statystykach, realne w życiu Samookaleczenia wśród seniorów: rzadkie w statystykach, realne w życiu
Choć dane na temat samookaleczeń wśród seniorów są skromniejsze niż w młodszych grupach, badania pokazują, że zjawisko istnieje. W dużych analizach populacyjnych prowadzonych w Europie Zachodniej wskazuje się, że w grupie osób po 65. roku życia dochodzi do kilku przypadków samookaleczeń na każde kilkanaście tysięcy osób rocznie. W innych zestawieniach, opartych na hospitalizacjach i zgłoszeniach medycznych, roczne wskaźniki dla seniorów mieszczą się w przedziale kilkudziesięciu przypadków na 100 tysięcy osób.
To liczby niższe niż u młodych dorosłych, ale nie oznaczają, że problem jest marginalny. Wręcz przeciwnie. Specjaliści podkreślają, że samookaleczenia w starszym wieku są często niedoszacowane. Wiele osób nie zgłasza się po pomoc, tłumaczy objawy chorobami somatycznymi albo zwyczajnie wstydzi się mówić o swoim stanie psychicznym.
Dlaczego ból psychiczny seniorów tak łatwo przeoczyć?
Z wiekiem uczysz się radzić sobie sam. Przez lata przyzwyczajasz się do myśli, że „trzeba wytrzymać”, „inni mają gorzej”, „nie wypada narzekać”. Tyle że długotrwałe napięcie, przewlekły ból fizyczny, utrata sprawności, śmierć partnera albo ograniczenie kontaktów społecznych może stopniowo wyczerpywać psychikę. Czasem pojawia się poczucie bycia ciężarem, bezsensu albo całkowitego osamotnienia.
W starszym wieku sygnały ostrzegawcze bywają mniej oczywiste. Zamiast gwałtownych zmian zachowania częściej pojawia się ciche wycofanie, apatia, rezygnacja. Objawy psychiczne mieszają się z fizycznymi, a emocjonalny kryzys bywa mylony z naturalnym smutkiem starości. To sprawia, że dramat rozgrywa się w ciszy…bez rozmowy, bez wsparcia, bez reakcji otoczenia.
Rzadziej niż u młodych, ale z większym ryzykiem
Choć statystycznie seniorzy rzadziej podejmują zachowania samookaleczające, badania pokazują coś bardzo istotnego: gdy już do nich dochodzi, ryzyko poważnych konsekwencji bywa wyższe. Epizody autoagresji w starszym wieku częściej wiążą się z głębokim kryzysem psychicznym, a także z większym zagrożeniem zdrowia i życia.
To oznacza jedno, że każdy sygnał cierpienia u osoby starszej powinien być traktowany serio. Rezygnacyjne wypowiedzi, poczucie bezwartościowości, utrata sensu życia czy myśli o zniknięciu nie są normalnym elementem starzenia się. To wołanie o pomoc, nawet jeśli wypowiedziane półgłosem albo ukryte między zdaniami. Jeśli dotyczy to Ciebie, nie umniejszaj swoich uczuć. Masz prawo do wsparcia dokładnie tak samo, jak wtedy, gdy boli serce czy stawy.
Rozmowa i pomoc, czyli najważniejsze, co możesz zrobić
Dzień Wiedzy o Samookaleczeniach nie jest po to, by straszyć. Jego sens tkwi w uważności i w rozmowie. Czasem wystarczy jedno zdanie wypowiedziane na głos: „nie radzę sobie”. Czasem pierwszy krok to telefon, umówienie wizyty albo szczera rozmowa z kimś, komu ufasz. Jeśli czujesz, że jest Ci bardzo ciężko:
- nie zostawaj z tym sam,
- nie oceniaj się surowo,
- nie odkładaj szukania pomocy „na później”.
Wsparcie psychologiczne czy psychiatryczne w dojrzałym wieku nie jest wstydem, fanaberią ani oznaką słabości. Jest troską o siebie i o jakość życia, które wciąż ma znaczenie.
Jeśli czujesz, że potrzebujesz wsparcia, to skorzystaj z pomocy, którą wspiera NFZ:
- Telefon Zaufania Dla Osób Starszych 22 635 09 54 (poniedziałek, środa, czwartek od 17:00 do 20:00).
- Dobre Słowa – telefon dla seniorów 12 333 70 88 od poniedziałku do piątku, od 10:00 do 12:00 i od 17:00 do 19:00).
- Linia Wsparcia Dla Osób po Stracie Bliskich Fundacji Nagle Sami 800 108 108 (od poniedziałku do piątku od 14:00 do 20:00).
- Antydepresyjny telefon zaufania 22 484 88 01 od poniedziałku do piątku, od 15:00 do 20:00.
- Infolinia „Pomagamy” Ministerstwa Edukacji i Nauki dostępny 24/7 - 800 800 605
Źródło: nfz.gov.pl
