Uzależnienie nie zna wieku. Gdzie szukać wsparcia po 60. roku życia?

Seniorzy też się uzależniają, tylko objawy bywają mniej oczywiste

Wiek nie chroni przed uzależnieniem. Wręcz przeciwnie, u wielu osób starszych dochodzi do rozwoju problemu na skutek zmian życiowych: przejścia na emeryturę, utraty partnera, pogorszenia stanu zdrowia czy poczucia osamotnienia. W takich momentach łatwo sięgnąć po coś, co „ułatwi funkcjonowanie”. Dla jednych będzie to kieliszek wina codziennie wieczorem, dla innych leki uspokajające lub środki nasenne.

Objawy uzależnienia u seniorów mogą być mylone z naturalnymi objawami starzenia. Zmienność nastroju, osłabienie, zaburzenia pamięci czy problemy ze snem nie zawsze są efektem wieku, czasem są skutkiem nadużywania substancji. Z tego powodu osoby po 60. roku życia rzadziej trafiają do specjalistycznej terapii, a ich uzależnienie pozostaje niezdiagnozowane.

Uzależnienie od leków to cichy problem wielu seniorów

Jednym z najczęstszych i najbardziej niedostrzegalnych uzależnień wśród osób starszych jest uzależnienie od leków - szczególnie nasennych i uspokajających, a także preparatów przeciwbólowych. Leki te często są przepisywane latami, bez stałego monitorowania skutków ubocznych ani realnych potrzeb pacjenta. Z czasem organizm się przyzwyczaja, a dawki przestają działać, co prowadzi do ich zwiększania.

Seniorzy rzadko sami podejrzewają u siebie uzależnienie od leków, bo „przecież to przepisane przez lekarza”. Tymczasem nadużywanie środków farmakologicznych może prowadzić do zaburzeń poznawczych, upadków, pogorszenia pamięci, a nawet stanów depresyjnych. Warto więc regularnie omawiać przyjmowane leki z lekarzem i nie bać się prosić o konsultację psychiatryczną lub psychologiczną.

Formy pomocy dostępne dla seniorów

W całej Polsce działają placówki, które oferują pomoc osobom uzależnionym, niezależnie od wieku. Seniorzy mogą zgłaszać się m.in. do Poradni Leczenia Uzależnień (zarówno stacjonarnie, jak i online), Ośrodków Interwencji Kryzysowej czy placówek opieki psychogeriatrycznej. W większych miastach powstają też grupy wsparcia dedykowane specjalnie osobom starszym - prowadzone przez terapeutów z doświadczeniem w pracy z seniorami.

Nie brakuje również bezpłatnych infolinii, takich jak 800 12 12 12 (dla osób w kryzysie psychicznym) czy 800 70 2222 (Centrum Wsparcia). Z kolei Narodowy Fundusz Zdrowia uruchamia kampanie informacyjne zachęcające seniorów do korzystania z pomocy psychologicznej i psychiatrycznej. Warto pamiętać: wiek nie powinien być przeszkodą w leczeniu, a każdy dzień jest dobry, by poprosić o pomoc.

Jak wygląda leczenie u osób 60+?

Terapia uzależnień u seniorów różni się od tej prowadzonej u osób młodszych. Tu nie chodzi wyłącznie o odstawienie substancji, ale również o odbudowę poczucia własnej wartości, przełamanie izolacji i nauczenie się nowych strategii radzenia sobie z emocjami. W wielu przypadkach potrzebna jest też pomoc w uporządkowaniu rytmu dnia, nawiązaniu relacji czy znalezieniu nowych celów.

Zaletą terapii dla seniorów jest jej indywidualne podejście i dostosowanie do możliwości pacjenta. Zajęcia często odbywają się w spokojnym tempie, z uwzględnieniem ograniczeń zdrowotnych. Coraz więcej placówek oferuje też terapię w formie domowej lub online, co może być szczególnie pomocne dla osób o ograniczonej mobilności.