Rehabilitacja seniora — dlaczego zmiany są potrzebne?
Ministerstwo Zdrowia skierowało do 30-dniowych konsultacji publicznych projekt rozporządzenia w sprawie świadczeń gwarantowanych z zakresu rehabilitacji leczniczej. Celem zmian jest lepsze dopasowanie rehabilitacji do rzeczywistych potrzeb pacjentów, poprawa dostępności świadczeń oraz uporządkowanie zasad kwalifikacji. Dotychczas pacjenci — w tym seniorzy — mogli trafiać do różnych form rehabilitacji na niejednolitych zasadach, zależnie od miejsca udzielania świadczeń i przyjętej praktyki. Oznaczało to, że dwie osoby w podobnym stanie zdrowia mogły otrzymać zupełnie inną opiekę.
Obiektywna kwalifikacja — pacjent trafi tam, gdzie naprawdę powinien
Nowością będzie ocena stanu pacjenta z użyciem skal medycznych oraz Międzynarodowej Klasyfikacji Funkcjonowania, Niepełnosprawności i Zdrowia (ICF). ICF to opracowane przez Światową Organizację Zdrowia (WHO) narzędzie, które opisuje nie tylko chorobę, ale też to, jak radzimy sobie w codziennym życiu — np. czy potrafimy samodzielnie wstać, ubrać się czy wyjść z domu. Na tej podstawie pacjent ma trafiać do formy rehabilitacji najlepiej odpowiadającej jego potrzebom: ambulatoryjnej, domowej, dziennej albo stacjonarnej. Co ważne, skale nie zastąpią decyzji specjalisty — będą jedynie wspierać lekarzy i fizjoterapeutów w kwalifikacji, planowaniu terapii i ocenie jej efektów.
Najważniejsze zmiany dla starszych pacjentów
Projekt przewiduje kilka rozwiązań, które szczególnie odczują seniorzy:
- Dłuższa fizjoterapia — pojedynczy cykl fizjoterapii ambulatoryjnej zostanie wydłużony z 10 do 20 dni zabiegowych, a w uzasadnionych przypadkach będzie mógł zostać przedłużony. To istotne, bo u osób starszych powrót do sprawności trwa zwykle dłużej.
- Rehabilitacja domowa dla tych, którzy jej najbardziej potrzebują — ma być przeznaczona przede wszystkim dla osób, które ze względu na stan zdrowia nie mogą dotrzeć do placówki.
- Większa rola fizjoterapeuty w domu pacjenta — obok porady lekarskiej możliwa będzie porada fizjoterapeutyczna; fizjoterapeuta będzie mógł kwalifikować do zabiegów, określać cele terapii i oceniać jej efekty.
- Rehabilitacja pulmonologiczna (oddechowa) bliżej domu — pacjenci z chorobami układu oddechowego skorzystają z rehabilitacji dziennej bliżej miejsca zamieszkania, bez konieczności leczenia wyłącznie w wyspecjalizowanych ośrodkach prowadzących terapię w warunkach subterraneoterapii (czyli np. w podziemnych komorach solnych).
Od kiedy nowe zasady?
Rozporządzenie ma wejść w życie 1 stycznia 2027 roku, co da placówkom czas na przygotowanie się do nowych zasad organizacji rehabilitacji. Wcześniej projekt musi przejść konsultacje publiczne, w których swoje uwagi mogą zgłaszać m.in. organizacje pacjentów i towarzystwa naukowe. Warto śledzić komunikaty Ministerstwa Zdrowia i NFZ, bo ostateczny kształt przepisów może się jeszcze zmienić.
Podsumowanie
Projektowane zmiany to krok w stronę rehabilitacji „szytej na miarę”. Rehabilitacja seniora ma opierać się na obiektywnej ocenie sprawności, a nie na przypadku czy lokalnej praktyce placówki. Dłuższe cykle zabiegów, uporządkowana rehabilitacja domowa i łatwiejszy dostęp do rehabilitacji oddechowej to rozwiązania szczególnie korzystne dla osób starszych. Nowe przepisy mają obowiązywać od stycznia 2027 roku, więc jest czas, by dowiedzieć się, z jakich form wsparcia będzie można skorzystać.
Bibliografia
Ministerstwo Zdrowia, Rehabilitacja lepiej dopasowana do potrzeb pacjentów. Projekt zmian trafił do konsultacji publicznych, gov.pl, 2026, https://www.gov.pl/web/zdrowie/rehabilitacja-lepiej-dopasowana-do-potrzeb-pacjentow-projekt-zmian-trafil-do-konsultacji-publicznych
World Health Organization, International Classification of Functioning, Disability and Health (ICF), WHO, 2001 (aktualizowana), https://www.who.int/standards/classifications/international-classification-of-functioning-disability-and-health
Narodowy Fundusz Zdrowia, Rehabilitacja lecznicza — informacje dla pacjenta, nfz.gov.pl, https://www.nfz.gov.pl
