Menopauza i andropauza – co dzieje się w organizmie i kiedy zareagować?

Co się zmienia w organizmie podczas menopauzy?

Menopauza to naturalny etap w życiu każdej kobiety, zwykle przypadający między 45. a 55. rokiem życia. Wiąże się z wyczerpaniem się zapasów folikulów w jajnikach i spadkiem produkcji hormonów: estrogenów i progesteronu. Według Światowej Organizacji Zdrowia (WHO), menopauza jest diagnozowana retrospektywnie – po 12 miesiącach od ostatniej miesiączki.

W tym okresie w organizmie następują znaczące zmiany:

• Spadek estrogenów – wpływa na pracę serca, metabolizm kostny, regulację temperatury ciała
• Zmiany w układzie nerwowym – mogą powodować problemy ze snem, zmęczenie, zaburzenia nastroju
• Zmiana rozkładu tłuszczu – przybywa go głównie na brzuchu i wewnątrz narządów
• Zmniejszenie elastyczności skóry – zmarszczki, suchość, łatwe obtarcia
• Osłabienie mięśni – zwłaszcza jeśli brakuje ruchu i odpowiedniej ilości białka
• Zmiany w gęstości kości – zwiększone ryzyko osteoporozy

Badania opublikowane na PubMed wykazują, że spadek estrogenów wpływa również na metabolizm lipidów, co może prowadzić do wzrostu cholesterolu LDL i ryzyka chorób sercowo-naczyniowych.

Andropauzą – męski odpowiednik menopauzy

Andropauza to proces, w którym u mężczyzn obniża się poziom testosteronu – hormonów wpływającego na siłę mięśni, libido, zdolność poznawcze i nastrój. W przeciwieństwie do menopauzy u kobiet, które jest szybkim procesem, andropauzę cechuje stopniowy spadek testosteronu – średnio 1% rocznie po 30. roku życia.

Zmiany zachodzące w organizmie mężczyzny w tym okresie to:

• Osłabienie libido i potencji
• Zmniejszenie masy mięśniowej i wzrost tkanki tłuszczowej
• Problemy z pamięcią i koncentracją
• Zmęczenie, depresja, drażliwość
• Osteoporoza – kości stają się bardziej kruche
• Zmiany w prostacie – zaburzenia w oddawaniu moczu

Międzynarodowe Towarzystwo Menopauzy (International Menopause Society) podkreśla, że andropauzę doświadcza około 30% mężczyzn po 50. roku życia, a u części z nich objawy są na tyle nasilone, że wpływają negatywnie na funkcjonowanie.

Czerwone flagi – kiedy koniecznie iść do lekarza?

Objawy menopauzy i andropauzy mogą być uciążliwe, ale nie wszystkie wymagają natychmiastowej interwencji medycznej. Istnieją jednak sygnały ostrzegawcze, tzw. red flagi, które nie powinny być ignorowane:

U kobiet w menopauzie:

• Obfite krwawienia z dróg moczowych lub pojawiające się po 12 miesiącach bez miesiączki
• Bóle w klatce piersiowej, szybkie bicie serca, nieobjaśnione zawroty głowy
• Silne bóle głowy, problemy ze wzrokiem, zaburzenia mowy
• Depresja, myśli samobójcze, całkowita utrata chęci do życia
• Bardzo intensywne uderzenia gorąca utrudniające codzienne funkcjonowanie
• Trudności w oddawaniu moczu, nieświadome wycieki moczu pomimo leczenia

U mężczyzn w andropauzie:

• Ból w klatce piersiowej, duszność, arytmia serca
• Nagły spadek wzroku lub pojawiające się bóle głowy
• Zaburzenia erekcji utrzymujące się mimo zmian stylu życia
• Depresja z myślami samobójczymi
• Znaczne osłabienie fizyczne, uniemożliwiające codzienne czynności
• Bóle kości, zawały kości – symptomy osteoporozy

Warto wiedzieć, że zgodnie z wytycznymi NFZ i Ministerstwa Zdrowia, prawo do badań i konsultacji specjalistycznych w zakresie menopauzy i andropauzy przysługuje każdemu pacjentowi ubezpieczonemu.

Jak żyć z dobrem w okresie zmian?

Menopauza i andropauzę można łagodzić poprzez zmiany stylu życia i – gdy niezbędne – leczenie hormonalne lub farmakologiczne:

• Regularna aktywność fizyczna (co najmniej 150 minut umiarkowanego wysiłku tygodniowo)
• Dieta bogata w wapń, magnez, witaminę D i fito-estrogeny
• Unikanie alkoholu, nikotyny i nadmiernej kafeiny
• Techniki relaksacji: medytacja, joga, oddychanie
• Kontakt ze specjalistą (ginekolog, internista, endokrynolog) jeśli objawy znacznie wpływają na jakość życia.

Menopauza i andropauzę to naturalne procesy biologiczne, a nie choroby, ale mogą wiązać się z dolegliwościami wpływającymi na codzienne funkcjonowanie. Kluczem do dobrego samopoczucia w tym okresie jest świadomość zmian, prawidłowa dieta, ruch i wsparcie bliskich. Najważniejsze – jeśli pojawią się red flagi, takie jak bóle w klatce piersiowej, myśli samobójcze czy obfite krwawienia, nie należy zwlekać z wizytą u lekarza. Każdy ma prawo do zdrowia i godności w każdym okresie życia.