header short                       porady1
Porady dnia
aktualnosci2
Aktualności
zdrowie2
Zdrowie Seniora
 pasje1
Pasje Seniora

Całościowa ocena geriatryczna

Babcia Irena

Profesjonalna diagnostyka chorób osób starszych

Część I

dr Joanna Plak

Profesjonalna diagnostyka chorób osób starszych, czyli całościowa ocena geriatryczna to: „wielokierunkowy, zintegrowany proces diagnostyczny, którego celem jest ustalenie zakresu zaburzenia dobrostanu, ustalenia priorytetów leczniczo-rehabilitacyjnych, potrzeb i możliwości zapewnienie dalszego leczenia/rehabilitacji/opieki; określenie zdolności osoby starszej do samodzielnego funkcjonowania oraz ustalenie potrzeb zdrowotnych, psychologicznych i socjalnych osoby w wieku podeszłym” (Maria Kołomecka). 

Diagnostyka powinna być prowadzona przez zespół specjalistów, w którego skład wchodzą: lekarz, pielęgniarka, pracownik socjalny, jak również psycholog i specjalista zajmujący się rehabilitacją.

Omawiany proces diagnostyczny obejmuje ocenę:

®    stanu czynnościowego (samodzielność/sprawność pacjenta),

®    stanu fizycznego,

®    stanu umysłowego

®    socjalno-środowiskową.

W niniejszym artykule zostaną omówione podstawowe metody (narzędzia diagnostyczne) służące ocenie poszczególnych obszarów funkcjonowania osoby starszej.

Ocena stanu czynnościowego

Do oceny stanu czynnościowego pacjenta służą takie narzędzia diagnostyczne, jak:

®    skala KATZA (ADL)

®    skala Lawtona (IADL)

®    skala Barthel

Skala Katza, czyli skala oceny podstawowych czynności życiowych pozwala ocenić zdolność pacjenta do samodzielnego funkcjonowania. Im mniej punktów zostanie osiągniętych, tym bardziej dana osoba wymaga pomocy innych w wykonywaniu podstawowych czynności w życiu codziennym

Skala Katza służy do oceny samodzielności pacjenta w wykonywaniu takich czynności jak:

  1. Kąpanie się
  2. Ubieranie i rozbieranie się
  3. Korzystanie z toalety
  4. Wstawanie z łóżka i przemieszczanie się na krzesło
  5. Jedzenie
  6. Kontrolowane wydalanie moczu i stolca

Za każdą odpowiedź: wykonuje samodzielnie przyznawany jest 1 punkt. Uzyskanie 5-6 punktów oznacza, że dana osoba jest samodzielna; uzyskanie 2 i mniej punktów oznacza znaczną niesprawność

Skala Lawtona służy do oceny złożonych czynności życia codziennego.

Pacjent odpowiada na 8 pytań. Maksymalna liczba punktów wynosi 24 (w każdym pytaniu można uzyskać od 1 do 3 punktów, 3 punkty za odpowiedź: wykonuję daną czynność  bez pomocy, 2 – z niewielką pomocą, 1- nie jestem w stanie wykonać danej czynności samodzielnie). Badanie powtarza się w pewnym odstępie czasowym, by ocenić czy nastąpił spadek liczby osiągniętych punktów i tym samym pogorszenie stanu ogólnego chorego.

Pytania wykorzystywane w skali Lawtona brzmią następująco:

  1. Czy potrafisz korzystać z telefonu
  2. Czy jesteś w stanie dotrzeć do miejsc położonych dalej niż trasa Twojego spaceru
  3. Czy kupujesz artykuły spożywcze, wychodząc z domu
  4. Czy przygotowujesz sobie posiłki
  5. Czy wykonujesz prace domowe
  6. Czy majsterkujesz,  robisz pranie
  7. Czy przygotowujesz i przyjmujesz leki
  8. Czy gospodarujesz pieniędzmi

Skala Barthel służy do oceny sprawności chorego i jest stosowana przy kwalifikowaniu chorych do pobytu w placówkach opiekuńczych.

Osoba, która uzbiera od 86 do 100 punktów jest osobą „lekko niesprawną”, od 21 do 85 punktów oznacza stan „średnio ciężki” , do 20 punktów – ciężki. Narodowy Fundusz Zdrowia finansuje pobyt osób, które osiągną maksymalnie 40 punktów w skali Barthel.

Ocenie podlega 10 poniższych czynności, punktowanych w następujący sposób: 0 – brak samodzielności, 5 – wymaga pomocy, 10- samodzielność.

  1. Spożywanie posiłków
  2. Przemieszczanie się z łóżka na krzesło i z powrotem, siadanie
  3. Utrzymywanie higieny osobistej
  4. Korzystanie z toalety
  5. Mycie, kąpiel całego ciała
  6. Poruszanie się po płaskich powierzchniach
  7. Wchodzenie i schodzenie po schodach
  8. Ubieranie się i rozbieranie
  9. Kontrolowanie zwieracza odbytu
  10. Kontrolowanie zwieracza pęcherza moczowego

Ocena stanu fizycznego

Do oceny stanu fizycznego pacjenta służą takie narzędzia diagnostyczne, jak:

®    Skala niewydolności krążenia wg NYHA

®    Skala TINETTI

®    Skala Nortona

®    MNA – ocena stanu odżywiania

Skala NYHA służy do klasyfikacji stopnia nasilenia objawów przewlekłej niewydolności serca. W zależności od stopnia nasilenia objawów, pacjent zaliczany jest do jednej z czterech klas.

I klasa – brak zakłócenia codziennej aktywności w wyniku choroby; nie występują duszności, kołatanie serca, zmęczenie

II klasa – w wyniku choroby codzienna aktywność jest nieznacznie upośledzona; aktywności fizycznej mogą towarzyszyć duszności lub kołatanie serca

III klasa – choroba w znacznym stopniu zakłóca codzienne funkcjonowanie chorego; objawy nie występują przy braku aktywności fizycznej ( w stanie spoczynku)

IV klasa – choroba pozbawia chorych możliwości normalnego funkcjonowania; objawy występują także w stanie spoczynku

Skala TINETTI służy do oceny równowagi i chodu. W wyniku testu można uzyskać maksymalnie 28 punktów (16 w części oceniającej równowagę i 12 w części oceniającej chód). Osiągnięcie poniżej 19 punktów świadczy o wysokim zagrożeniu upadkiem (ryzyko upadku wzrasta pięciokrotnie), wynik pomiędzy 19 a 24 oznacza, ze występuje skłonność do upadków, osiągnięcie powyżej 24 punktów oznacza, że ryzyko upadku jest niskie.

Ocena równowagi – badany siedzi na twardym krześle, bez poręczy. Ocenie podlegają następujące czynności, wykonywane przez badanego:

  1. Równowaga podczas siedzenia (0 punktów jeśli pochyla się lub ześlizguje z krzesła, 1 pkt jeśli zachowuje równowagę)
  2. Wstawanie z miejsca (0- niezdolny, 1- wstaje pomagając sobie rękami, 2 – wstaje bez pomocy rąk)
  3. Próby wstawania z miejsca (0- niezdolny bez pomocy, 1- wstaje, ale potrzebuje kilku prób, 2- wstaje od razu)
  4. Równowaga bezpośrednio po wstaniu z miejsca przez pierwsze 5 sekund (0- stoi niepewnie, 1- stoi pewnie, ale podpiera się, 2 – stoi pewnie, bez podparcia)
  5. Równowaga podczas stania (0- stoi niepewnie, 1- stoi pewnie ale na szerokiej podstawie lub podpierając się, 2- stoi bez podparcia, ze złączonymi stopami)
  6. Próba trącania - trzykrotne trącanie dłonią w klatkę piersiową na wysokości mostka (0- zaczyna się przewracać, 1 – zatacza się, ale utrzymuje pozycję, 2- stoi pewnie)
  7. Próba trącania przy zamkniętych oczach badanego (0-stoi niepewnie, 1 – stoi pewnie)
  8. Obracanie się o 360 stopni (0- ruch przerywany, 1 – ruch ciągły, 2- zatacza się, chwyta przedmiotów)
  9. Siadanie (0-niepewne, 1 – pomaga sobie rękami, 2- pewny ruch)

Ocena chodu – badany stoi obok badającego, idzie wzdłuż pokoju zwykły, krokiem, a następnie szybkim, posługując się laską lub chodzikiem jeśli ich używa na co dzień.

  1. Zapoczątkowanie chodu bezpośrednio po wydaniu polecenia (0-wahanie lub kilkakrotne próby ruszenia z miejsca, 1- start bez wahania)
  2. Długość i wysokość kroku (A zasięg ruchu prawej stopy: 0 – nie przekracza miejsca stania lewej stopy, 1 – przekracza, 0 – prawa stopa nie odrywa się całkowicie od podłogi, 1 – odrywa się całkowicie; B zasięg ruchu lewej stopy: 0 – nie przekracza miejsca stania prawej stopy, 1 – przekracza, 0 – lewa stopa nie odrywa się całkowicie od podłogi, 1 – odrywa się całkowicie)
  3. Symetria kroku (0 – długość kroku obu stóp nie jest jednakowa. 1 – długość kroku obu stóp wydaje się równa)
  4. Ciągłość chodu (0- zatrzymywanie się pomiędzy poszczególnymi krokami, brak ciągłości chodu, 1 – chód wydaje się ciągły)
  5. Ścieżka chodu oceniana na odcinku około 3 metrów (0-wyraźne odchylenie od toru, 1 – niewielkie odchylenie lub korzystanie  z przyrządów pomocniczych, 2 – prosta ścieżka, bez pomocy)
  6. Tułów (0-wyraźne kołysanie lub korzystanie z przyrządów pomocniczych, 1 – brak kołysania, ale zginane są kolana lub plecy, 2 brak zginania kolan, pleców, nie korzysta z przyrządów pomocniczych)
  7. Pozycja podczas chodzenia (0- rozstawione pięty, 1 – pięty prawie się stykają w trakcie chodzenia)

Koniec części I

 

J Plak Joanna Plak - doktor nauk politycznych, polityk społeczny
Wykształcenie
Urodzona w Lublinie. W latach 2001-2005 studia magisterskie na Wydziale Dziennikarstwa i Nauk Politycznych w Instytucie Polityki Społecznej na Uniwersytecie Warszawskim. W 2010 roku obroniony doktorat z nauk politycznych, specjalność polityka społeczna, na Uniwersytecie Warszawskim. W 2010 r. ukończone studia z zakresu Public Relations w badaniach naukowych w WSEiI w Lublinie. 
W 2014 r. ukończone studia podyplomowe z zakresu geriatrii i opieki długoterminowej na Uniwersytecie Jagiellońskim w Medycznym Centrum Kształcenia Podyplomowego. 
Przebieg kariery zawodowej
W latach 2005-2014 praca w Wyższej Szkole Pedagogicznej TWP w Warszawie w charakterze wykładowcy akademickiego. W latach 2010-2011 praca w Wyższej Szkole Nauk Społecznych w Lublinie w charakterze wykładowcy akademickiego. Od 2008 roku ekspert merytoryczny i koordynator w projektach współfinansowanych ze środków UE.  Od 2013 r. praca w administracji publicznej. W 2014 r. praca w Wyższej Szkole Nauk Społecznych w Mińsku Mazowieckim oraz w Wyższej Szkole Gospodarki Euroregionalnej w Józefowie w charakterze wykładowcy akademickiego. Od 2014 roku współpraca z portalem www.dojrzalakobieta.pl w charakterze dziennikarza.
Dorobek i zainteresowania naukowe
Zainteresowania naukowe: gerontolo¬gia społeczna, polityka społeczna wobec starości i ludzi w podeszłym wieku, zabezpieczenie społeczne (w szczególności ubezpieczenia emerytalne), włoska polityka społeczna. Autorka i redaktorka czterech książek oraz autorka blisko 60 artykułów poświęconych tematyce społeczno – ekonomicznej, publikowanych m.in. w Gazecie Ubezpieczeniowej, Polityce Społecznej, Ubezpieczeniach w rolnictwie. Aktywna uczestniczka konferencji naukowych poświęconych szeroko pojętej polityce społecznej. Od 2006 roku członkini Polskiego Towarzystwa Polityki Społecznej, od 2012 roku członkini Polskiego Towarzystwa Gerontologicznego.
Adres domowej strony internetowej: www.joannaplak.pl

Komentarze  

#2 Guest 2017-12-02 10:39
Mając 62 lata, przerobiłem wszystkie tutaj ćwiczenia - badania i wyszło mi wspaniale, pewnie maksymalny wynik :roll: Ciekawe jaki wynik będzie za 5 lat, za 10? Jeżeli nie zapomnę o tej stronie to wykonam kiedyś znów badania 8)
Kazik
#1 Guest 2017-05-12 10:23
Doskonałe, że ktoś w końcu poświecił czas, aby opisać to zagadnienie.

Dodaj komentarz

Kod antyspamowy
Odśwież

Zdrowie Seniora

  • Problemy ze słuchem

    Ponad 8 milionów miliona Polek i Polaków to ludzie po sześćdziesiątce i z każdym rokiem będzie ich przybywać. Według demografów w 2035 ich liczba zbliży się do 10 milionów. Tymczasem już dziś szacuje się, że ponad 70% osób powyżej 60 roku życia ma problem ze słuchem – co gorsza zdecydowana większość z nich niezdiagnozowany. Po cichu, nieco na marginesie rośnie ogromy problem społeczny. Niedosłuch seniorów powoli staje się plagą.

    Więcej…  
  • Menopauza - objawy

    Tomasz PaszkowskiProf. Tomasz Paszkowski: „Objawy menopauzy możemy dziś leczyć wcześnie, skutecznie, bezpiecznie i precyzyjnie”

    W Polsce zaledwie cztery procent kobiet w okresie menopauzy stosuje Hormonalną terapię menopauzy (HTM). To zdecydowanie nie odpowiada rzeczywistym potrzebom zdrowotnym. Jako środowisko klinicystów powinniśmy rzetelnie informować nasze pacjentki, że współczesne możliwości HTM pozwalają leczyć objawy menopauzy już na najwcześniejszym etapie, a zastosowane dawki terapeutyczne precyzyjnie dobrać do indywidualnych potrzeb pacjentek.

    Więcej…  
  • Rak piersi

    Październik to miesiąc szczególnie poświęcony profilaktyce raka piersi. W całym kraju odbywają się bezpłatne badania, akcje promocyjne i informacyjne, które mają zachęcić kobiety do wizyty u specjalisty oraz samobadania piersi, które stanowi podstawową formę profilaktyki nowotworów. W jaki sposób przeprowadzić samodzielną kontrolę piersi, kiedy powinnyśmy poddać się profesjonalnym badaniom oraz kto znajduje się w grupie podwyższonego ryzyka wystąpienia choroby – odpowiada dr n. med. Małgorzata Fogiel, ginekolog w Centrum Medycznym Damiana.

    Więcej…  
  • Światowy Dzień Mycia Rąk

    Magdalena Szela SlowikŚwiatowy Dzień Mycia Rąk, przypadający 15 października, został ustanowiony przez Organizację Narodów Zjednoczonych, a jego celem jest edukacja w zakresie prawidłowej higieny. Ta prosta czynność, wykonywana w odpowiedni sposób, może nas uchronić przed wieloma infekcjami oraz chorobami. Z tej okazji ekspert akcji „Nie musi ci to przeszkadzać”, stomatolog Magdalena Szela-Słowik, przypomina kilka ważnych zasad związanych z odpowiednią higieną dłoni.

    Więcej…  
  • Migotanie przedsionków

    Zbigniew KalarusKażdego dnia u wielu naszych pacjentów rozpoznajemy różne rodzaje arytmii. Wśród nich migotanie przedsionków (atrial fibrillation, AF), uznawane za jeden z najpowszechniejszych i najgroźniejszych w skutkach rodzajów zaburzeń rytmu serca. AF występuje u 2-4% społeczeństwa, w tym nawet wśród 10% osób po 70 roku życia - migotanie przedsionków to powszechny problem naszych rodziców i dziadków, poważny problem społeczny – mówi prof. Zbigniew Kalarus, Kierownik Katedry Kardiologii, Wrodzonych Wad Serca i Elektroterapii Śląskiego Uniwersytetu Medycznego w Zabrzu.

    Więcej…  
  • Polak z wadą wzroku

    Według wyników najnowszego raportu „Polak z wadą wzroku” *1, aż 91 proc. badanych deklarujących problemy z widzeniem stosuje jedną z dostępnych współcześnie metod korekcji wzroku, z czego 93 proc. uczestników badania wskazało na okulary. W jakich sytuacjach Polacy ich używają, a kiedy z nich rezygnują (np. dla własnej wygody)? Aż 92 proc. respondentów wskazało, że najczęściej sięga po nie podczas korzystania z komputera.

    Więcej…  
  • Zaćma metody leczenia

    Walka z zaćmą, czyli jedną z najczęściej występujących i operowanych chorób oczu na świecie toczy się dziś bardzo zacięcie. Przyczyn jej występowania jest wiele, podobnie jak grup osób, które mogą być chorobą zagrożone. Wśród tych, którzy najczęściej doświadczają zaćmy znajdują się jednak osoby starsze, po 50 roku życia, u których naturalne procesy starzenia się organizmu mogą przyspieszać rozwój choroby i prowadzić do stadium choroby wymagającego natychmiastowej interwencji chirurgicznej. W samej Polsce na zaćmę może cierpieć dziś nawet milion osób, przy czym wielu z nich nie jest do końca świadomych istnienia choroby – jej powolny rozwój może trwać nawet kilka lat, bez większych objawów.

    Więcej…  

Aktualności seniora

Choroba uchyłkowa

Choroba uchyłkowa polega na występowaniu w przewodzie pokarmowym nieprawidłowych, charakterystycznych zagłębień (uchyłków).

Więcej…

Choroba Leśniewskiego

Choroba Leśniewskiego – Crohna to przewlekłą choroba układu pokarmowego , która prowadzi do bliznowacenia ścian jelita. Choroba może przebiegać przez długo czas bezobjawowo.

Więcej…

Spirometria

Spirometria – jest to badanie służące ocenie wydolności oddechowej. W trakcie jego trwania możliwe jest wykonanie próby farmakologicznej, istotnej przy doborze leków na astmę.

Więcej…

Pasje Seniora

CZATeria

seniorzy gotowe fb

Wyszukiwanie